PM2.5: ภัยเงียบใกล้ตัว ผลกระทบต่อสุขภาพและแนวทางป้องกันที่ควรรู้

PM2.5: ภัยเงียบใกล้ตัว ผลกระทบต่อสุขภาพและแนวทางป้องกันที่ควรรู้

เรียบเรียงบทความโดย นายแพทย์ชนกันต์ พัฒนา แพทย์ประจำศูนย์บริการสุขภาพ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (ว 56248) 

ฝ่ายวิชาการและเผยแพร่ ศูนย์บริการสุขภาพ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

ผลกระทบต่อสุขภาพ
ฝุ่น PM2.5 ส่งผลกระทบต่อสุขภาพทั้งในระยะสั้นและระยะยาว โดยทำให้เกิดอาการระคายเคือง แสบตา ไอ แน่นหน้าอก และกระตุ้นโรคภูมิแพ้หรือหอบหืดในระยะสั้น ส่วนระยะยาวจะสะสมในปอดและหลอดเลือด เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด โรคหัวใจขาดเลือด หลอดเลือดสมอง และทำลายสมรรถภาพปอด ทำให้ร่างกายอ่อนแอลง

ผลกระทบต่อสุขภาพระยะสั้น
ระบบทางเดินหายใจ: ระคายเคืองตา จมูก คอ ไอ จาม มีเสมหะ แน่นหน้าอก หายใจลำบาก หอบหืดและโรคปอดอุดกลั้นเรื้อรังกำเริบ
ระบบผิวหนัง: ผิวหนังอักเสบ คัน มีผื่นแดงตามร่างกาย 

ผลกระทบต่อสุขภาพระยะยาว
โรคปอดเรื้อรัง: ถุงลมโป่งพอง สมรรถภาพปอดลดลง ติดเชื้อในปอดง่าย และมะเร็งปอด
เพิ่มโอกาสเกิดโรคเบาหวาน
ระบบหัวใจและหลอดเลือด: โรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง
มีผลกระทบต่อสุขภาพทารกในครรภ์ โดยอาจทำให้เด็กในครรภ์เติบโตช้า หรือทารกคลอดก่อนกำหนด

คำแนะนำการทำกิจกรรมกลางแจ้ง

การป้องกัน
1. ลดกิจกรรมที่ทำให้เกิดฝุ่นละอองขนาดเล็ก เช่น การเผาขยะ เผาใบไม้ เผาพืชผลทางการเกษตร เผาป่า
2. ติดตามสถานการณ์คุณภาพอากาศอย่างสม่ำเสมอ
3. ควรใช้หน้ากากป้องกันฝุ่นอย่างถูกต้องเมื่อออกนอกบ้าน ในช่วงที่มีฝุ่น PM 2.5 สูงกว่าปกติ
4. ปรับปรุงสภาพแวดล้อมในบ้านหรือในอาคาร ปิดประตู หน้าต่างให้มิดชิด และใช้เครื่องฟอกอากาศ

การใช้หน้ากากป้องกันฝุ่น
1. สวมใส่หน้ากากให้ปิดสนิท มิดชิด ไม่มีรูรั่ว
2. แนะนำใช้หน้ากากที่ดักจับฝุ่นได้ 80% ขึ้นไป เช่น หน้ากากมาตรฐาน N95, KN95, หรือ FFP1 ขึ้นไป 
3. ทดสอบความแนบสนิทกับใบหน้าของหน้ากาก (Fit check) ก่อนใช้งานทุกครั้ง

การทดสอบความแนบสนิทกับใบหน้า (Fit check)
1. นำมือสองข้างวางเบาๆกลางหน้ากาก จากนั้นหายใจออกแรงๆ หากหน้ากากแนบสนิทดี จะไม่มีลมรั่วออกบริเวณจมูก แก้ม หรือคาง
2. หากมีลมรั่วบริเวณจมูก ให้ปรับขดลวดบริเวณจมูกให้แนบสนิทใบหน้า
3. หากมีลมรั่วบริเวณแก้มหรือคาง ให้ปรับสายคล้องหน้ากากให้แนบสนิท

อ้างอิงแหล่งที่มา

กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม. (2564). คู่มือเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยที่คุกคามสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน. https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1202520211213111057.pdf