โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (Sexually Transmitted Infections: STIs)

โดย...ศูนย์บริการสุขภาพ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

​​​

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์คืออะไร

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (Sexually Transmitted Diseases: STDs หรือ STIs) คือ กลุ่มโรคที่แพร่กระจายผ่านการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ทั้งทางช่องคลอด ทางทวารหนัก และทางปาก รวมถึงการสัมผัสสารคัดหลั่ง เลือด หรือบาดแผลติดเชื้อของผู้ที่มีเชื้อ โรคที่พบบ่อย ได้แก่ เอชไอวี (HIV) ซิฟิลิส หนองใน และหนองในเทียม เริมอวัยวะเพศ หูดหงอนไก่ จากการติดเชื้อ ไวรัสเอชพีวี ไวรัสตับอักเสบบี หลายโรคอาจไม่มีอาการในระยะแรก ทำให้ผู้ติดเชื้อไม่รู้ตัว และสามารถแพร่เชื้อสู่ผู้อื่นได้โดยไม่ตั้งใจ

ช่องทางการติดต่อ

การติดเชื้อสามารถเกิดขึ้นได้จาก

• การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยางอนามัย
• การมีคู่นอนหลายคน
• การสัมผัสสารคัดหลั่ง เช่น น้ำอสุจิ สารคัดหลั่งในช่องคลอด หรือเลือด
• การใช้เข็มฉีดยาหรือของมีคมร่วมกัน
• การถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกระหว่างตั้งครรภ์หรือขณะคลอด

อาการที่ควรระวัง

แม้บางรายจะไม่แสดงอาการ แต่สัญญาณเตือนที่พบบ่อย ได้แก่

• ตกขาวผิดปกติ มีกลิ่น หรือสีเปลี่ยนไป

• แสบหรือเจ็บขณะปัสสาวะ

• มีแผล ตุ่ม หรือผื่นบริเวณอวัยวะเพศ

• ปวดท้องน้อย หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์

• ต่อมน้ำเหลืองโต หรือมีไข้

หากมีอาการเหล่านี้ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

ผลกระทบหากไม่ได้รับการรักษา

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง เช่น

• ภาวะมีบุตรยาก
• การตั้งครรภ์นอกมดลูก
• มะเร็งปากมดลูก (จากการติดเชื้อ HPV)
• การติดเชื้อในกระแสเลือด
• การถ่ายทอดเชื้อสู่ทารกในครรภ์
• ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องในผู้ติดเชื้อ HIV

การป้องกันที่มีประสิทธิภาพ

• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์
• มีคู่นอนคนเดียวและตรวจสุขภาพร่วมกัน
• หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง
• รับวัคซีนป้องกัน HPV และไวรัสตับอักเสบบี
• ตรวจคัดกรองโรคเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยง

ความสำคัญของการตรวจสุขภาพทางเพศ

การตรวจคัดกรองช่วยให้พบโรคได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น แม้ไม่มีอาการ ทำให้สามารถรักษาได้ทันเวลา ลดการแพร่เชื้อ และป้องกันภาวะแทรกซ้อนในอนาคต

กลุ่มที่ควรตรวจ ได้แก่

• ผู้ที่มีคู่นอนใหม่

• ผู้ที่วางแผนแต่งงานหรือมีบุตร

• ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน

• ผู้ที่มีอาการผิดปกติ

สรุป

เพศสัมพันธ์เป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ แต่ควรมาพร้อมความรับผิดชอบต่อสุขภาพของตนเองและคู่ของเรา โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์สามารถป้องกันได้ด้วยความรู้ การป้องกันที่เหมาะสม และการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ สุขภาพทางเพศที่ดี คือพื้นฐานของคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว หากมีข้อสงสัยหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพเพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้อง

วิดีโอนี้บรรยายโดย นพ.ชนกันต์ พัฒนา แพทย์เวชปฏิบัติ (เลขที่ประกอบวิชาชีพ ว 56248)

จัดทำขึ้นภายใต้โครงการส่งเสริมสุขภาพกายและใจให้เข้มแข็งอย่างยั่งยืน มุ่งสร้างความรู้ ความตระหนัก และการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม เป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมการเผยแพร่ความรู้และการส่งเสริมสุขภาพทุกช่วงวัย เพื่อสนับสนุนให้ประชาชนทุกกลุ่มอายุเข้าถึงข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้อง นำไปสู่การป้องกันโรค ลดความเสี่ยง และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน